Psixoterapiya Üsulları

Psixoterapiya Üsulları

Psixoterapiya insanın düşüncələri, emosiyaları, davranışları və münasibətləri üzərində mütəxəssislə strukturlaşdırılmış şəkildə işlədiyi müalicə yanaşmasıdır. Məqsəd yalnız “danışmaq” deyil; insanın yaşadığı çətinlikləri daha yaxşı anlaması, simptomlarla mübarizə üsulları inkişaf etdirməsi və gündəlik həyatında daha funksional davranışlar qurmasıdır.

Psixoterapiya hər pasiyent üçün eyni formada tətbiq edilmir. Bəzi şəxslərdə daha strukturlaşdırılmış və qısa müddətli yanaşmalar uyğun ola bilər, digərlərində isə daha uzunmüddətli terapiya ehtiyacı yarana bilər. Seçiləcək üsul diaqnoza, simptomların ağırlığına, şəxsin yaşına, həyat şəraitinə, əvvəlki müalicələrinə və terapiyadan gözləntilərinə görə müəyyən edilir.

Azərbaycanda yaşayan və Türkiyədə psixiatriya müalicəsi və ya psixoloji dəstək imkanlarını araşdıran şəxslər üçün psixoterapiya dərman müalicəsinə alternativ və ya əlavə yanaşma kimi qiymətləndirilə bilər. Bəzi hallarda yalnız psixoterapiya kifayət edə bilər, bəzi hallarda isə psixiatrik dərman müalicəsi ilə birlikdə planlaşdırılması daha uyğun ola bilər.

Hansı hallarda psixoterapiyaya müraciət etmək olar?

Psixoterapiyaya müraciət etmək üçün mütləq ağır psixiatrik diaqnozun olması lazım deyil. Gündəlik həyatı çətinləşdirən emosional, davranış və münasibət problemləri də terapiya üçün səbəb ola bilər.

Aşağıdakı hallarda psixoterapiya qiymətləndirilə bilər:

  • Uzun müddət davam edən kədər, ümidsizlik və motivasiya azalması
  • Güclü narahatlıq, qorxu və panik əlamətlər
  • Təkrarlanan istənməyən düşüncələr və məcburi davranışlar
  • Travmatik hadisələrdən sonra davam edən psixoloji çətinliklər
  • Qəzəbi və impulsları idarə etməkdə çətinlik
  • Münasibətlərdə təkrarlanan problemlər
  • Özünə inamın azalması
  • Sosial mühitlərdən qaçınmaq
  • Yuxu və stresslə bağlı problemlər
  • Maddə və ya davranış asılılığından sonra psixoloji dəstəyə ehtiyac
  • Kədər, itki və həyat dəyişikliklərinə uyğunlaşmaqda çətinlik
  • İş, ailə və sosial həyatdakı problemlərlə mübarizədə çətinlik
  • Emosiyaları anlamaq və ifadə etməkdə çətinlik

Bu şikayətlərin olması təkbaşına müəyyən bir diaqnoz demək deyil. Əlamətlərin nə qədər davam etdiyi, gündəlik həyata təsiri və başqa psixiatrik və tibbi vəziyyətlərin olub-olmaması birlikdə qiymətləndirilməlidir.

Psixoterapiyada hansı xəstəliklər və vəziyyətlər qiymətləndirilə bilər?

Depressiya

Depressiyada kədər, maraq itkisi, enerji azalması, ümidsizlik və gündəlik fəaliyyətdə çətinlik yarana bilər.

Psixoterapiyada depressiv düşüncə nümunələrinin tanınması, davranışların yenidən strukturlaşdırılması və gündəlik həyata mərhələli qayıdış üzərində işlənə bilər.

Anksiyete pozuntuları

Anksiyete güclü narahatlıq, gərginlik, qorxu və bəzən fiziki simptomlarla özünü göstərə bilər.

Terapiya zamanı narahatlığı artıran düşüncə və davranışlar müəyyən edilə və daha funksional mübarizə üsulları inkişaf etdirilə bilər.

Panik pozuntu

Panik tutmalar ürək döyüntüsü, nəfəs darlığı, başgicəllənmə və nəzarəti itirmə qorxusu ilə müşayiət oluna bilər.

Psixoterapiyada panik əlamətlərin mənası, qorxu dövrü və qaçınma davranışları üzərində işlənə bilər.

Obsesiv-kompulsiv pozuntu

OKP-də insan istəmədiyi halda təkrarlanan düşüncələr və bu düşüncələrin yaratdığı narahatlığı azaltmaq üçün təkrarlanan davranışlar yaşaya bilər.

Uyğun psixoterapiya üsulları bu dövrün fərq edilməsinə və simptomlarla daha sağlam şəkildə mübarizə aparmağa kömək edə bilər.

Travma sonrası stress

Travmatik hadisədən sonra kabuslar, hadisəni yenidən yaşayırmış kimi hiss etmək, qaçınma və həddindən artıq ayıqlıq yarana bilər.

Travma yönümlü terapiya şəxsin özünü təhlükəsiz hiss etməsi və travmatik təcrübəni tədricən işləyə bilməsi üçün strukturlaşdırıla bilər.

Şəxsiyyətlə əlaqəli çətinliklər

Münasibətlərdə təkrarlanan problemlər, emosional dəyişkənlik, sərhəd qoymaqda çətinlik və impulsiv davranışlar bəzi şəxslərdə daha uzunmüddətli psixoterapiya tələb edə bilər.

Asılılıq

Maddə və davranış asılılıqlarında psixoterapiya tetikleyiciləri tanımaq, motivasiyanı gücləndirmək və təkrar istifadənin qarşısını almaq üçün istifadə oluna bilər.

Psixoterapiya qiymətləndirməsi necə aparılır?

İlk görüş

İlk görüşdə əsas şikayətlər, simptomların nə vaxt başladığı və gündəlik həyata necə təsir etdiyi qiymətləndirilir.

Pasiyentin terapiyadan gözləntiləri və əsas məqsədləri də müzakirə olunur.

Psixiatrik tarixçənin nəzərdən keçirilməsi

Əvvəlki diaqnozlar, istifadə edilmiş dərmanlar, psixoterapiya təcrübələri və xəstəxana yatışları varsa nəzərə alınır.

Bu məlumatlar uyğun terapiya üsulunun seçilməsinə kömək edə bilər.

Psixoloji qiymətləndirmə

Klinik ehtiyac olduqda depressiya, anksiyete, travma, diqqət, şəxsiyyət xüsusiyyətləri və digər sahələr üzrə standartlaşdırılmış testlərdən istifadə edilə bilər.

Bu testlər təkbaşına diaqnoz qoymur.

Psixiatrik konsultasiya

Əgər simptomlar ağırdırsa, özünə zərər riski varsa və ya dərman ehtiyacı düşünülürsə, psixiatr qiymətləndirməsi planlaşdırıla bilər.

Digər tibbi qiymətləndirmələr

Bəzi fiziki xəstəliklər psixiatrik əlamətlərə bənzəyə bilər. Kliniki ehtiyac olduqda başqa tibbi ixtisaslarla konsultasiya tələb oluna bilər.

Hansı psixoterapiya üsullarından istifadə oluna bilər?

Hər pasiyentə eyni terapiya tətbiq edilmir. Yanaşma diaqnoza, yaşa, simptomlara və terapiya məqsədlərinə görə müəyyən edilir.

Koqnitiv-Davranış Terapiyası

Koqnitiv-davranış terapiyası, qısaca KDT, düşüncələr, emosiyalar və davranışlar arasındakı əlaqə üzərində işləyir.

Pasiyent narahatlığı və ya depressiyanı artıran avtomatik düşüncələri tanımağı və onları daha real şəkildə qiymətləndirməyi öyrənə bilər.

KDT depressiya, anksiyete, panik, fobiya və OKP kimi müxtəlif vəziyyətlərdə istifadə oluna bilər.

Psixodinamik psixoterapiya

Bu yanaşmada keçmiş təcrübələrin, münasibətlərin və şüurdan kənar emosional nümunələrin indiki həyata necə təsir etdiyi araşdırılır.

Məqsəd insanın özünü və münasibətlərdə təkrarlanan nümunələri daha yaxşı anlamasıdır.

Dəstəkləyici psixoterapiya

Dəstəkləyici terapiya xüsusilə ağır stress, həyat böhranları və uzunmüddətli psixiatrik xəstəliklərlə mübarizədə istifadə edilə bilər.

Məqsəd insanın mövcud güclü tərəflərini dəstəkləmək, stresslə mübarizəni yaxşılaşdırmaq və gündəlik funksionallığı qorumaqdır.

Travma yönümlü terapiyalar

Travma ilə əlaqəli simptomlarda xüsusi terapiya üsulları istifadə oluna bilər.

Bu yanaşmalarda pasiyent travmatik hadisəni danışmağa məcbur edilmir. Proses şəxsin hazır olma səviyyəsinə uyğun mərhələli şəkildə aparılır.

Ekspozisiya əsaslı terapiya

Fobiya, panik və OKP kimi vəziyyətlərdə insan qorxduğu situasiyalara təhlükəsiz və mərhələli şəkildə yaxınlaşdırıla bilər.

Məqsəd qorxunu birdən-birə “yox etmək” deyil, qaçınma davranışlarını azaltmaq və qorxu ilə daha funksional şəkildə mübarizə aparmaqdır.

Dialektik Davranış Terapiyası

Dialektik davranış terapiyası emosiyaları tənzimləmək, impulsları idarə etmək, münasibət bacarıqlarını inkişaf etdirmək və böhran vəziyyətləri ilə mübarizə üçün istifadə edilə bilən strukturlaşdırılmış yanaşmadır.

Ailə və cüt terapiyası

Bəzi problemlərdə fərdi terapiya ilə yanaşı ailə və ya cüt münasibətlərinin qiymətləndirilməsi faydalı ola bilər.

Məqsəd günahkar müəyyən etmək deyil; ünsiyyət və münasibət nümunələrini daha sağlam hala gətirməkdir.

Qrup terapiyası

Oxşar psixoloji çətinlikləri olan şəxslər müəyyən terapevtik məqsədlərlə qrup şəraitində işləyə bilərlər.

Qrup terapiyasının uyğunluğu və mövzusu klinik qiymətləndirmədən sonra müəyyən edilir.

Dərman müalicəsinin psixoterapiyadakı yeri

Psixoterapevtik dəstək hər zaman dərman tələb etmir. Lakin bəzi psixiatrik vəziyyətlərdə dərman və psixoterapiyanın birlikdə istifadə olunması uyğun ola bilər.

Dərman ehtiyacı varsa, bu qərar psixiatr tərəfindən verilir.

Pasiyent hazırda dərman istifadə edirsə, psixoterapiyaya başladığı üçün dərmanları özbaşına dayandırmamalı və dozanı dəyişdirməməlidir.

Yataqlı müalicə nə zaman düşünülə bilər?

Psixoterapiya üçün xəstəxanaya yatmaq adətən lazım deyil. Əksər seanslar ambulator şəkildə aparılır.

Lakin şəxsin əsas psixiatrik vəziyyəti stasionar müalicə tələb edə bilər.

Yatış aşağıdakı hallarda qiymətləndirilə bilər:

  • Yüksək intihar və ya özünə zərər riski
  • Başqasına zərər riski
  • Ağır psixoz
  • Ağır maniya
  • Gündəlik əsas ehtiyacların ciddi şəkildə pozulması
  • Ambulator şəraitdə təhlükəsizliyin təmin edilə bilməməsi
  • Yaxın psixiatrik müşahidə ehtiyacı

Belə hallarda psixoterapiya stasionar müalicənin uyğun hissələrindən biri kimi istifadə oluna bilər.

Azərbaycandan Türkiyəyə gələcək pasiyentlər üçün proses

Azərbaycanda yaşayan və Türkiyədə psixiatriya müalicəsi və psixoterapiya imkanlarını araşdıran şəxslər səfərdən əvvəl mövcud məlumatlarını hazırlaya bilərlər.

İlk əlaqə və ön məlumatların paylaşılması

Əsas şikayətlər, əvvəlki diaqnozlar və daha əvvəl alınmış terapiyalar barədə məlumat paylaşmaq faydalıdır.

Telefon: +90 216 912 17 00
E-poçt: [email protected]
Ünvan: Acıbadem Mahallesi, Çeçen Sokak No:52 (Akasya AVM yanı), Üsküdar/İstanbul

Əvvəlki tibbi və psixoloji sənədlərin hazırlanması

Psixiatrik hesabatlar, psixoloji qiymətləndirmələr və xəstəxana çıxarışları varsa təqdim edilə bilər.

Dərman siyahısının hazırlanması

Hazırda istifadə edilən dərmanların adını, dozasını və istifadə müddətini qeyd etmək faydalıdır.

İlkin mütəxəssis qiymətləndirməsi

Pasiyentin ehtiyacları, simptomları və terapiya məqsədləri əsasında hansı psixoterapiya yanaşmasının uyğun ola biləcəyi nəzərdən keçirilir.

Türkiyəyə gəliş və üzbəüz görüş

Randevu planlaşdırıldıqdan sonra ətraflı psixoloji və ya psixiatrik qiymətləndirmə aparıla bilər.

Müalicə planının hazırlanması

Seansların məqsədi, terapiya üsulu və ehtiyac olduqda dərman müalicəsi ilə koordinasiya fərdi şəkildə müəyyən edilir.

Azərbaycana qayıtdıqdan sonra izləmə

Türkiyədən ayrılmadan əvvəl terapiyada işlənən əsas mövzuların və sonrakı dəstək ehtiyacının aydınlaşdırılması faydalıdır.

Azərbaycana qayıtdıqdan sonra uyğun psixiatr və ya klinik psixoloqla izləmə davam etdirilə bilər.

Tez-tez verilən suallar

İlk psixoterapiya görüşündə nə baş verir?

İlk görüşdə əsas şikayətlər, terapiyadan gözləntilər və əvvəlki müalicələr müzakirə olunur. Uyğun terapiya məqsədləri birlikdə müəyyən edilə bilər.

Hansı psixoterapiya üsulu mənim üçün uyğundur?

Bunu yalnız diaqnoza baxaraq müəyyən etmək olmur. Simptomlar, terapiya məqsədləri, yaş, əvvəlki müalicələr və fərdi ehtiyaclar birlikdə qiymətləndirilir.

Psixoterapiya nə qədər davam edir?

Müddət terapiyanın növünə və şəxsin ehtiyacına görə dəyişir. Bəzi yanaşmalar daha qısa və strukturlaşdırılmış, digərləri isə uzunmüddətli ola bilər.

Terapiyada hər şeyi danışmalıyam?

Xeyr. Terapiyanın gedişi şəxsin hazır olma səviyyəsinə uyğun aparılır. Mütəxəssis təhlükəsiz və hörmətli terapevtik çərçivə yaratmağa çalışır.

Dərman istifadə edirəmsə psixoterapiya ala bilərəmmi?

Bəli. Bir çox pasiyent dərman müalicəsi ilə psixoterapiyanı birlikdə davam etdirə bilər.

Ailə üzvlərim terapiyaya qoşula bilərmi?

Fərdi terapiyada məxfilik əsasdır. Pasiyentin razılığı və klinik ehtiyac olduqda ailə və ya cüt görüşləri ayrıca planlaşdırıla bilər.

Psixoterapiya üçün xəstəxanada yatmaq lazımdırmı?

Adətən yox. Psixoterapiya çox vaxt ambulator şəkildə aparılır. Yatış yalnız ayrıca psixiatrik ehtiyac olduqda nəzərdən keçirilir.

Azərbaycana qayıtdıqdan sonra terapiyanı davam etdirmək mümkündürmü?

Bəli. Türkiyədən ayrılmadan əvvəl terapiya məqsədləri və növbəti mərhələlər aydınlaşdırıla bilər. Azərbaycanda uyğun mütəxəssislə terapiyanın davamı planlaşdırıla bilər.

7/24 Dəstək Xətti

Azərbaycandan Türkiyəyə
Təhlükəsiz Müalicə Səyahətiniz Başlasın

Pulsuz Onlayn Görüşmə